(અપશુકનીયાળ..!!) માં..

પ્રસ્તાવના

  

મારી છેલ્લી પોસ્ટ (કાવ્ય) ”બાપ (કે પાપ..!!)”  મેં એક બાપ અને દીકરા ઉપર લખી હતી ને આજે હું મા પર ટૂંકી વાર્તા લખી રહ્યો છું. આશા રાખું કે તમને પસંદ પડે.

આ વાર્તા પોતાની માને તરછોડી રહેલા દીકરાના વાર્તાલાપ ઉપર આધારીત છે. આજના જમાનામાં મા-બાપ ને વૃદ્ધાશ્રમ માં મૂકી આવવાના ઘણા કિસ્સા બની રહ્યા છે ને આ પણ એમાનો જ એક કિસ્સો છે. વિધાતા ના આ ખેલ જોઇને તમને અચરજ થશે કે આવું પણ બનતું હોય છે.

 

————————————————

 

 

 

શુશીલા.. શુકન ક્યા છે..? ઓફીસ જતો રહ્યો કે શું..? કેમ એ દેખાતો નથી..? છેલ્લા કેટલાક દિવસથી બરાબર વાત નથી કરતો, બોલતો નથી.. શું થયું..?

 

એ તો ઓફીસ ગયા, કામ છે કઈ તમારે..? એમને બહુ ટેન્સન રહે છે હમણાથી. ખોટો જીવ શું કામ ખાવ છે એમનો..?

 

હા બેટા, હું તો એમ જ પૂછતી હતી. એમ તો એ મને જોયા વગર ક્યારે ઓફિસે જતો નથી. પણ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી એમને મળ્યા વગર જ જતો રહે છે.

 

તો..? તમને મળીને જ જવું કઈ જરૂરી છે..?

 

હા બેટા મુજ અભાગી ને તે વળી શું જરૂર હોય..? હશે બેટા કઈ નહિ..

 

***

 

શુકન, જયાબા નો એક નો એક દીકરો. લગ્ન ને બે વરસ થયા. ત્રીસ વરસનું પડછંદ કદાવર શરીર, શિસ્તબદ્ધ આચરણ, ને સંસ્કાર ના અમીછાંટણાં એને વારસામાં મળ્યા હતા. શુશીલા એમની વહુ. વધુ ભણેલી હોવાથી “સમજદારી” તો એનામાં છલોછલ ભરેલી હતી..!! જયાબા, એક વિધવા સ્ત્રી. પતિના અપમૃત્યુ નો બનાવ હતો, વીમો ઉતરાવ્યો નહતો, નાના કારખાનામાં નોકરી હતી તેથી થોડાઘણા રૂપિયા મળ્યા હતા. ગુજરાન એટલા રૂપિયા માં ચાલે એમ નહતું ને બાર સાંધે ત્યાં તેર તૂટે એવી પરિસ્થિતિ હતી. પચ્ચીસ વરસ કપડાં સીવવાની ને બીજે ઘરે રાંધવા જવાની કાળી મજુરી કરી શુકન ને ઉછેર્યો ને પગભર કર્યો હતો. આજે જેમ ઝાડ પર વેલીઓ વીંટળાઈ હોય એમ જયાબાની ચામડી મોં પર લટકી રહી હતી. દરજીકામ કરીને આંખે ઓછી ઉમરમાં ઝાંખપ આવી ગઈ હતી, પણ શરીર હજી અડીખમ ઉભું હતું. સોનાની ચમક જેવું તેજ હજી એમની આંખોમાં પ્રકાશી રહ્યું હતું.

 

***

 

રાતનાં નવ વાગવા આવ્યા, હજી શુકન કેમ દેખાતો નથી..? શુશીલા.. શુકનનો ફોન આવ્યો..? ક્યારે આવાનો છે..? કેમ મોડું થયું આટલું બધું..?

 

કેમ શું કામ છે તમારે..? કમાય તો ખરાને..? તમારી જેમ ઘર-બેઠા ખાવાનું થોડું છે..? આવશે થોડી વારમાં..

 

હા બેટા, આ તો ચિંતા થઇ એટલે પૂછ્યું.

 

પે’લા જ ચિંતા કરી હોત તો આવા દિવસો ના જોવા પડત.

 

એટલે બેટા શું કેહવા માંગે છે..?

 

કઈ નહિ, ખોટી લપ શું કરવાની..!!

 

***

 

(ડોસી નો જીવ તાળવે ચોંટી ગયો હતો, શુકન સાથેનાં અણબનાવના વિચારો એને કોરી ખાતા હતા. અગ્યાર વાગ્યે શુકન આવ્યો ને સીધો બેડરૂમ માં ઘુસી ગયો. જયાબા એ વાત કરવા સાદ આપ્યો પણ થાકી ગયો છું એમ કહી શુકન વાત ટાળી દીધી. શુકને જમવાનું પણ બેડરૂમમાં જ મંગાવી લીધું.

 

ડોસી નાં ધબકારા બેસી ગયા હતા. આખી રાત આમથી તેમ આળોટ્યા કર્યું પણ કઈ વળ્યું નહિ. જેમ ચાતક ઉનાળો પૂરો થવા આરે વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યો હોઈ એમ ડોસી સવાર પડવાની રાહ જોઈ રહી હતી.)

 

***

 

સવાર પડી ગઈ હતી, જયાબાનું ધ્યાન સવારથી શુકનની ગતિવિધિઓ પર હતું. શુકન નો ઓફીસ જવાનો સમય થયો.

 

બેટા શુકન, શું થયું..? કેમ કઈ બોલતો નથી..? મળતો નથી..? માંડી ને વાત કરે તો કઈ સમજ પડે ને ઉકેલ નીકળે વાતનો.

 

શું વાત કરું મા..! કઈ સમજ પડતી નથી મને.

 

કેમ બેટા શું થયું..?

 

ધંધામાં કંઈ કશ નથી રહ્યો. દિવસે ને દિવસે નુકશાન વધતું જ જાય છે. હા બેટા ભગવાન પર શ્રદ્ધા રાખ બધું સરખું થઇ જશે.

 

 

(બે મિનીટ વાતાવરણમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ..)

 

મા..

 

હા બેટા બોલ ને..!!

 

મારી ઈચ્છા છે કે તું વૃદ્ધાશ્રમમાં રહે.

 

શું..? કેમ..?

 

 

(દુનિયાની બધી વસ્તુઓ સ્થુળ થઇ ગઈ.. સમય અટકી ગયો હોઈ ને સજીવ - નિર્જીવ બધી વસ્તુઓ સ્તબ્ધ થઇ ગઈ હોય એવું વાતાવરણ થઇ ગયું..) 

 

 

મા તું અપશુકનીયાળ છે.. હું રોજ તારો ચેહરો જોઈ ને જાઉં છું, ને મને અપશુકન નડે છે.. મારા ધંધામાં નુકશાન પર નુકશાન વધી રહ્યું છે.. મને લાખોની ખોટ થઇ રહી છે રોજ ને રોજ.. માં આ બધામાં તારો વાંક છે, માં તારો વાંક..!!

 

 

(જયાબાની આંખે અંધારા આવી ગયા, એ પોતાની જાત ને સંભાળી ન શકયા. પગે દગો દીધો, બાજુની ભીંત નો ટેકો લઇ એ ઉભા રહ્યા ને થોડા ભાનમા આવ્યા.)

 

 

માં લોકો કહે છે કે, કોઈ શુભ કામે નીકળતા હોઈએ ને રાંડેલી* સ્ત્રી નું મોં જોઇને જઈએ તો અપશુકન થાય માં.. તું રાંડેલી* છે. રોજ તને જોઇને જાઉં છું ને મને નુકશાન થાય છે માં.. હું તને વૃદ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવું. ત્યાં તું સુખેથી રેહજે. તને કોઈ વાત નું દુ:ખ નહિ પડવા દઉં..

 

 

(ડોસીના પગ તળેથી જમીન ખસી ગઈ.. ડોસીની આંખોમાંથી પાણી પર્વત પરથી નીકળતા ઝરણાની જેમ વહી રહ્યું હતું, પણ મોં પર અચરજ પમાડે એવું સ્મિત હતું..)

 

 

મને સુખ કે દુ:ખ આપવા વાળો તું કોણ થાય બેટા.. તને તો હજી દુઃખની વ્યાખ્યા પણ ખબર નથી.. હું વિધવા રહી, એટલે કે તને સારી રીતે ઉછેરી શકું. તારા માટે હું વિધવા રહી અત્યાર સુધી..

 

 

(સર્વનાશ પહેલાની શાંતિ જેવું વાતાવરણ પ્રસરી રહ્યું.. મૌન..)

 

 

ને બેટા જો તું અપશુકન ની વાત કરતો હોય, તો સાંભળ..

 

તારો જન્મ થયો ને દસ જ દિવસ માં તારા બાપ ને મોત વળ્યું.. એ જ લોકો મને ત્યારે કહેતા હતા કે, જયા તારો છોકરો અપશુકનીયાળ છે.. અપશુકનીયાળ..!! જન્મતાની સાથે જ તારા પતિ ને ખાઈ ગયો..!!

 

બેટા ત્યારે હું કેહતી કે, સંભાળીને બોલજો મારા છોકરા વિશે, નહિ તો અપઘડી તમારો જીવ લઇ લઈશ.. મારો છોકરો તો મારા પતિનું નવું રૂપ છે.. મારા પતિ ક્યાય નથી ગયા, એતો અહિયાં જ છે, મારી સાથે, મારી પાસે, ખાલી નવા રૂપમાં આવ્યા છે..

 

મને ત્યારે કોઈ અપશુકન નહોતું નડ્યું બેટા એ વખતે.. ને લોકોના મોઢા બંધ કરવા જ મેં તારું નામ ”શુકન” પાડ્યું છે એની તને ખબર નહિ હોય બેટા..!!

 

ચાલ બેટા ચાલ ઝટ કર. મને વૃદ્ધાશ્રમ મા મૂકી આવ. હું કપડા લઇ આવું, મારો જીવ ઘૂંટાય છે અહિયાં..

 

 

(માત્ર દસ જ મિનીટ માં બધું વેરવિખેર થઇ ગયું હતું. જયાબા કપડા લેવા પોતાના રૂમમાં જતા રહ્યા હતા. શુશીલા ને શુકન પણ પોતાના બેડરૂમ માં જતા રહ્યા.)

(લગભગ અડધો કલાક થયો..)

 

 

શુશીલા ઓ શુશીલા.. એને કહે કે જલ્દી તૈયાર થાય મારો શ્વાસ રૂંધાય છે આ ઘ.. જંગલમાં.. ઝટ કરે..

 

માં બપોરે ચાર વાગ્યે મૂકી આવીશ તને..

 

ના મારે તો હમણાં જ જવું છે.. બપોરે ચાર વાગ્યા સુધી રોકાવાય એટલો સમય નથી મારી પાસે..

 

હમણાં સારું ચોઘડિયું નથી.. ચાર વાગ્યે મૂકી આવીશ ને તને..

 

ચોઘડિયું.. વાહ બેટા વાહ.. વૃદ્ધાશ્રમ જવામાં ચોઘડિયું..?

 

એક વાત કહું બેટા, મેં તને જ્યારે પેદા કર્યોતો ને ત્યારે ચોઘડિયું નહોતું જોયું..!!

 

મને મુકવા આવવાની કઈ જરૂર નથી બેટા.. ખાલી સરનામું આપી દે, હું જતી રહીશ..

 

 

***

 

* રાંડેલી સ્ત્રી; વિધવા; જેનો પતિ મરી ગયો હોય તેવી સ્ત્રી

 

 

 

પેલું કહેવાય છે ને કે, દુનિયાની બે કરૂણતા, એક મા વિનાનું ઘર ને બીજું ઘર વિનાની મા.. પુત્ર કુપુત્ર થાય પણ માવતર ક્યારેય કમાવતર નથી થતું.. મા એ મા છે મિત્રો.. ક્યારેય એને દુખ ન પહોંચાડતા..

 

 

ઝેનિથ સુરતી

૨૧ મેં ૨૦૧૦

 

બાપ..!! (કે પાપ..!!)

પ્રસ્તાવના

 

(સ્મશાનમાં બહુ જૂની એક સજ્જનની કબરમાં અચાનક તિરાડ પડે છે. બહારની તાજી હવા ને ઊજાસ એને ફરી સંસાર માણવા પ્રેરિત કરે છે. ત્યારે એક અર્થી ત્યાં આવી ચઢે છે. એક લાચાર બાપની અર્થી. અર્થીમાં પરાણે આવેલા દીકરાના વિચારો આ સજ્જન પુરુષના કાને પડે છે, ને સામે બાપની મનોવ્યથાનું વંટોળ ચકરાવે ચઢે છે. અંતે આ સજ્જન પુરુષ પ્રભૂને આજીજી કરે છે..)

 

 

 

એક દિવસ મારી કબરમાં તિરાડ પડી,

લાગ્યું જાણે આજ નવી સવાર પડી..!

 

થોડીવાર થઇ ત્યાં તો બહાર ફફડાટ વધી,

લે આતો મારા મિત્રોની વસાત  વધી..!

 

મે દીધા જરા કાન તિરાડે સાંભળવા,

પડ્યા બે બોલ કાને હળવા..!!

 

***

 

સારું થયું આ ત્રાસ ગયો,

આપણાં ઘરેથી શત્રુનો વાસ ગયો..

 

કેટલા દુ:ખ રે એમને દીધા,

આવા દહાડા ક્યારેય નાં દીઠા..

 

સંસાર મારો એવો બગાડ્યો,

પૈસા માં બહુ પછાડ્યો..

 

સારું થયું તું ગયો રે બાપ,

દુ:ખી કરી તે કર્યા કેટલા પાપ..

 

ઘરના ને મારા તે પજવ્યા,

છૂટવા તારાથી પ્રભુને કેટલા રીઝવ્યા..

 

અર્થી એ મરેલો બાપ જોતો’તો,

વગર આંસુ એ મનમાં રોતો’તો..

 

કે પડે નાં કડી ત્રાસ રે તને બેટા,

પૈસાને રાખ્યા મેં સદા મારાથી છેટા..

 

પામવા તને જાપ મેં કેટલા કીધા,

કાઢી મોં માંથી કોળીયા તને દીધા..

 

માંને તો તે કદી જોઈ નઈ,

સારું છે આજ એ રોઈ નઈ..!!

 

માં-બાપ ના લાડ મેં એકલાએ લડાવ્યા,

ને આજે તું કહે કે મેં તમને રડાવ્યા..?

 

મેં તો તારો સંસાર બગાડ્યો..!!

પણ દીકરા,

તે તો મારો ભવતર રંજાડ્યો..

 

કદાચ ખોટ મારામાં જ હશે,

કે હું બાપ ને બદલે પાપ બન્યો..

તારા જીવતરમાં હું શાપ બન્યો..

 

દીકરો તો બની ગયો તું બેટા,

બસ સારો બાપ થઇ બતાડજે..

પડછાયો મારો તારા દીકરાને નાં જતાડજે..

 

***

 

હે ભગવાન આ તિરાડ તું પૂરી દે,

ને ફરી સવારને રાત તું કરી દે..

 

નથી જવું મારે આ સંસાર માં પાછા..

બાપ કે પાપ ના પારખા કરવા સાચા..

 

હું ભલો ને મારી આ કબર ભલી,

એકલતાની મારી આ ચાદર ભલી..

 

  

 

ઝેનિથ સુરતી

૧૮ મે ૨૦૧૦

શોધવા નીકળ્યો..

જીવનમાં ઘણી વસ્તુઓ અશક્ય હોય છે. અને એ વસ્તુઓનો સમય નીકળી ગયા પછી, માનવી કઈ કરી શકતો નથી. સવારે ઓફિસ આવતા આવતા મનમા કઈ ગડમઠલ થઈ, ને આ કવિતા લખાઈ..
————————————————————-

“આજ” લઈ કાલ શોધવા નીકળ્યો,
માથે સુરજ રાખી છાપ શોધવા નીકળ્યો..

અંધારાની ઓછાળ વિસ્તરી ને ત્યાં,
ઝાકળ બૂંદની ભાળ શોધવા નીકળ્યો..

ભડકે બળે છે સુરજ આભે ને,
દિલડા ઠંડાગાર,
ઊઘાડે પગે જીવનના તાર શોધવા નીકળ્યો..

કાગળની હોડકી છે ડુબવાને આરે,
મોતની અંતિમ ઘડી આગળ જીંદગી પડી..,
ને હું “આજ” મઝધાર શોધવા નીકળ્યો..

Zenith Surti (1st Dec 2009)

“આજ” જરા..

લાવ “આજ” જરા રડી લઉં..
સમય સાથે થોડું લડી લઉં..

ઉરમાં ન જાણે કેટ-કેટલા પૂર,
લાવ બચવા જરા મથી લઉં..

તમે છો જીંદગી મારી હજી,
મોતની જોડે દોસ્તી પણ છે સજી..
સંબંધ બન્ને સાથે એકદમ નજીકનો,
છોડુ કોને.? ને સંગાથ કોનો કરી લઉં.!!

આક્ષેપો ખોટા મનને મનાવવાના,
ઉઝરડા પાડી દિલને સતાવવાના..
સવાલ બન્નેને છે ખાલી સ્વાર્થનો,
છોડી જવાબ, બસ જાતને થોડી જતિ લઉં..

લાવ “આજ” જરા રડી લઉં..
સમય સાથે થોડું લડી લઉં..

(જતિ – યોગી, વેરાગી; ઉર – હૃદય)

ઝેનિથ સુરતી
૦૯/૦૨/૨૦૧૦